Σύμφωνα με έρευνες το 1/3 των ανθρώπων που κάνουν δίαιτα καταλήγουν να έχουν περισσότερα κιλά λίγες εβδομάδες από τότε που ξεκίνησαν. Η κυριότερη αιτία αυτού του φαινομένου είναι διάσημες δίαιτες, οι οποίες είτε είναι πολύ στερητικές είτε έχουν έναν ασυνήθιστο συνδυασμό τροφών για ένα μικρό χρονικό διάστημα κατά το οποίο παρατηρείται μεγάλη απώλεια βάρους. Εύκολα όμως κανείς κουράζεται και ξαναρχίζει την κατανάλωση όλων των απαγορευμένων τροφών με αποτέλεσμα να ξαναπαίρνει όσα κιλά έχασε.

Πώς να εντοπίζετε μια κακή διατροφική συμβουλή;

Αποφύγετε δίαιτες που:

- Σας υπόσχονται γρήγορα αποτελέσματα.

- Συστήνουν μαγικές τροφές που καίνε λίπος όπως γκρέιπ φρουτ, αγκινάρες, μηλόξυδο κ.α. Είναι σωστό να κατανοήσει ο καταναλωτής ότι όλες οι φυσικές τροφές που είναι πλούσιες σε θρεπτικά συστατικά έχουν θετική επίδραση στον μεταβολισμό των λιπών, πρωτεϊνών και υδατανθράκων. Άρα με αυτήν την λογική όλες οι φυσικές τροφές όπως το ψάρι, το γάλα, τα όσπρια κ.α. είναι λιποδιαλύτες.

- Προωθούν την αποφυγή ή τον αυστηρό περιορισμό ολόκληρης ομάδας τροφίμων, όπως οι υδατάνθρακες ή τα γαλακτοκομικά προϊόντα και συστήνουν μεγάλες ποσότητες συμπληρωμάτων βιταμινών και μετάλλων ως υποκατάστατα.

- Προωθούν τη μονοφαγία π.χ. κοτόπουλο-μαρούλι.

- Συστήνουν γρήγορη και εύκολη απώλεια βάρους. Ο στόχος απώλειας βάρους ανά βδομάδα δεν πρέπει να ξεπερνά το 1-2% του βάρους του ατόμου. Σε αντίθετη περίπτωση υπάρχει σοβαρός κίνδυνος απώλειας μυϊκού ιστού.

- Προτείνουν την κατανάλωση τροφών με συγκεκριμένους συνδυασμούς, όπως για παράδειγμα κρέας με άμυλο. Είναι καλό να γνωρίζουμε ότι η πρωτεΐνη του κρέατος και το άμυλο διασπώνται σε διαφορετικά σημεία στο γαστρεντερικό σωλήνα και σε διαφορετικές χρονικές στιγμές.

- Ισχυρίζονται ότι είναι πολύ καλό για να είναι αληθινό.

- Επικεντρώνονται μόνο στην εξωτερική εμφάνιση και όχι στα οφέλη στην υγεία. Αυξημένη απώλεια μυϊκού ιστού είναι δυνατό να προκαλέσει μείωση του βασικού μεταβολισμού του ατόμου, χαμηλή απόδοση στην δουλειά και εξασθένιση του ανοσοποιητικού συστήματος κ.α.

Ποιος είναι ο ειδικός;

Μη σας ξεγελά το γεγονός ότι αρκετές διασημότητες ακολουθούν αυτές τις παράξενες και περίεργες δίαιτες. Συνήθως η εμφάνισή τους οφείλεται σε κληρονομικά χαρακτηριστικά και από την άλλη έχουν μια στρατιά από εκπαιδευτές, μάγειρες, στυλίστες να τους ακολουθεί, οι οποίοι προσέχουν τη διατροφή και την εμφάνισή τους. Ακόμη να είστε ιδιαίτερα προσεκτικοί με τους χωρίς πτυχία «ειδικούς» που μπορεί να υποστηρίζουν τεχνικές που δεν έχουν τεκμηριωθεί επιστημονικά.

Αναζητήστε τη συμβουλή κάποιου διαιτολόγου-διατροφολόγου με αναγνωρισμένα προσόντα ο οποίος είναι σε θέση να σας δώσει ασφαλείς και τεκμηριωμένες συμβουλές.

Βασικές Οδηγίες

Ποια είναι λοιπόν η καλύτερη συμβουλή για να απαλλαγεί κανείς από τα περιττά κιλά και να μην τα ξαναβάλει; Αρχικά πρέπει κανείς να λάβει υπόψη όχι μόνο τη διατροφή αλλά τον τρόπο ζωής και το είδος της σωματικής δραστηριότητας. Πρέπει να γίνουν αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες που θα διατηρηθούν και μετά το αδυνάτισμα.

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΠΟΥ ΘΑ ΣΑΣ ΒΟΗΘΗΣΟΥΝ ΣΤΟ ΑΔΥΝΑΤΙΣΜΑ
1. Τρώτε 5 γεύματα την ημέρα
Είναι σημαντικό για τον οργανισμό σας να τρώτε μικρά και συχνά γεύματα. Ξεκινήστε με ένα καλό πρωινό που θα σας δώσει ενέργεια και ευεξία κατά τη διάρκεια της ημέρας. Μη χάνετε τα ενδιάμεσα σνακ και επιλέξτε φαγητά από όλες τις ομάδες τροφίμων.

2. Πίνετε πολύ νερό 8-10 ποτήρια την ημέρα

3. Μειώστε τα λιπαρά
Τα λιπαρά προσδίδουν αρκετές θερμίδες στον οργανισμό και γι’ αυτό συνίσταται προσοχή κατά την κατανάλωσή τους. Αποφύγετε τηγανητά φαγητά, γλυκά, μαγιονέζες και ντρέσινγκ. Αποφύγετε βούτυρα και μαργαρίνες και προτιμήστε το ελαιόλαδο. Καταναλώνετε γαλακτοκομικά χαμηλά σε λιπαρά. Μετράτε πάντα το λάδι που χρησιμοποιείτε στο φαγητό σας με 1 κουτάλι.

4. Μειώστε τη ζάχαρη
Αποφύγετε σοκολάτες, γλύκά και αναψυκτικά που σας προσδίδουν μόνο θερμίδες. Αν θέλετε κάτι γλυκό προτιμήστε τα γλυκά του κουταλιού και τα γιαούρτια με φρούτα. Αντικαταστήστε τη ζάχαρη με μέλι στα ροφήματά σας και καταναλώνετε μέχρι 3 κουταλάκια ζάχαρη την ημέρα στους καφέδες.

5. Προσοχή στο αλκοόλ
Καταναλώνετε 2-3 ποτά την εβδομάδα

6. Προσοχή στο αλάτι
Μην χρησιμοποιείτε πολύ αλάτι στο φαγητό σας.

7. Αυξήστε την κατανάλωση φυτικών ινών
Προτιμάτε πάντα ψωμί και δημητριακά ολικής αλέσεως και μαύρο ρύζι και ζυμαρικά. Τρώτε άφθονα φρούτα, λαχανικά και όσπρια

8. Αυξήστε τη σωματική σας δραστηριότητα
Γίνετε δραστήριοι, βάλτε στόχο τουλάχιστον 30 λεπτά καθημερινής μέτριας άσκησης, αν μπορείτε να κάνετε περισσότερο ακόμα καλύτερα-ιδανικά προσπαθήστε να γυμνάζεστε 60 λεπτά την ημέρα

9. Κρατήστε ένα ημερολόγιο διατροφής και επικεντρωθείτε στις άσχημες διατροφικές συνήθειες

10. Προσέξτε τις μερίδες των γευμάτων

11. Προτιμήστε φρούτα και λαχανικά ως επιδόρπια και ενδιάμεσα γεύματα
Τέτοιες επιλογές είναι πλούσιες σε νερό και φυτικές ίνες, αλλά φτωχές σε θερμίδες, δίνοντας το αίσθημα του κορεσμού και βελτιώνοντας την λειτουργία του πεπτικού σωλήνα χωρίς να προσθέτουν κιλά.

12. Να είστε ρεαλιστές με τη απώλεια βάρους: στόχος 0,5-1 kg την εβδομάδα

13. Μειώστε το άγχος
Η προσπάθεια που κάνετε απαιτεί χρόνο και διάθεση. Προσπαθήστε να έχετε καλή ψυχολογία και βάζετε πάντα ρεαλιστικούς στόχους. Αντιμετωπίστε με ψυχραιμία την κάθε αποτυχία και μην εγκαταλείπετε την προσπάθειά σας. Να έχετε πάντα στο μυαλό σας τους λόγους που σας οδήγησαν στο αδυνάτισμα και να τους χρησιμοποιείτε ως κίνητρα που θα σας βοηθήσουν να συνεχίσετε.

Πηγή: mednutrition.gr

Είναι οι σπόροι των φυτών που ανήκουν στην οικογένεια leguminosae, η οποία παίρνει το όνομά της από το χαρακτηριστικό λοβό που προστατεύει τον σπόρο ενώ διαμορφώνεται και ωριμάζει.

Με περίπου 13.000 είδη, η οικογένεια leguminosae είναι η δεύτερη μεγαλύτερη στο φυτικό βασίλειο και από τις σημαντικότερες οικονομικά.

© Photographer: Fotokris
Agency: Dreamstime.com

Τα διαφορετικά είδη οσπρίων μας παρέχουν τρόφιμα, φάρμακα, έλαια, χημικές ουσίες, ξυλεία, χρωστικές ουσίες αλλά και διακοσμητικά φυτά κήπων.

Στα προϊόντα οσπρίων περιλαμβάνονται το χαρούπι, η senna, το αραβικό κόμμι, το λουλάκι και η γλυκόριζα (licorice).

Τα όσπρια είναι πολύτιμα επειδή περιέχουν υψηλότερο ποσοστό της πρωτείνης από τα περισσότερα άλλα φυτικά τρόφιμα.

Προέλευση

Τα όσπρια χρησιμοποιούνται ως τρόφιμα εδώ και χιλιάδες χρόνια. Η φακή ήταν πιθανώς ένα από τα πρώτα φυτά που καλλιεργήθηκε από τον άνθρωπο.

Τα περισσότερα όσπρια προτιμούν τα θερμά κλίματα αλλά υπάρχουν ποικιλίες που ευδοκιμούν και σε ψυχρότερες περιοχές.

Τρώγονται φρέσκα ή αποξηραμένα και τα βρίσκουμε σε μια μεγάλη ποικιλία γεύσεων, χρωμάτων και μεγεθών.

Διατροφή

Όλα τα όσπρια, εκτός από τα φασόλια σόγιας, είναι λίγο – πολύ παρόμοια στα θρεπτικά τους συστατικά.

Είναι πλούσια σε πρωτείνες, υδατάνθρακες και ίνες, και με χαμηλή περιεκτικότητα λιπαρών (συνήθως ακόρεστα).

Είναι επίσης σημαντικές πηγές μερικών βιταμινών Β. Τα φρέσκα όσπρια περιέχουν βιταμίνη C, αλλά αυτή μειώνεται σταδιακά μετά την συγκομιδή και εξαλείφεται τελείως στα αποξηραμένα.

Τα κονσερβοποιημένα όσπρια εντούτοις, διατηρούν την μισή βιταμίνη C τους (εκτός από τα κονσερβοποιημένα, επεξεργασμένα μπιζέλια που είναι ξηρά πρίν κονσερβοποιούν). Η κονσερβοποίηση δεν έχει επιπτώσεις στην περιεκτικότητα σε πρωτείνη, εξαλείφει την ανάγκη για μούλιασμα και μειώνει αρκετά το χρόνο μαγειρέματος έναντι στα αποξηραμένα όσπρια.

Τα κατεψυγμένα μπιζέλια χάνουν επίσης το ένα τέταρτο της περιεκτικότητας τους σε βιταμίνη C.

Τα όσπρια τρώγονται συνήθως για την υψηλή περιεκτικότητα τους σε πρωτείνη. Η περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά σε 100 gr ξερά φασόλια είναι: 21.4 gr πρωτείνες, 1.6 gr λίπος, 45.5 gr υδατάνθρακες, 25.4 gr φυτικές ίνες, 6.7 mg σίδηρος και 180 mg ασβέστιο.

Η θρεπτική ποιότητα του φασολιού σόγιας είναι ανώτερη από αυτήν άλλων όσπριων. Περιέχει περισσότερη πρωτείνη και είναι επίσης μια καλή πηγή σιδήρου και ασβεστίου. Η περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά σε 100 gr ξερά φασόλια είναι: 34.1gr πρωτείνες, 17.7 gr λίπος, 28,6 gr υδατάνθρακες, 8.4 mg σίδηρος και 226 mg ασβέστιο.

Τα ξηρά φασόλια σόγιας για να προετοιμαστούν χρειάζονται τουλάχιστον 12 ώρες μούλιασμα και 4 ώρες μαγείρεμα, αλλά σήμερα είναι διαθέσιμος ένας μεγάλος αριθμός τροφίμων βασισμένων στη σόγια.

Αποθήκευση και Μαγείρεμα

Ένα πλεονέκτημα των αποξηραμένων οσπρίων είναι ότι αποθηκεύονται για μεγάλες χρονικές περιόδους σε ξηρό μέρος και μακριά από το φως. Εντούτοις είναι καλύτερο να φαγωθούν όσο το δυνατόν φρεσκότερα.

Τα όσπρια σκληραίνουν κατά την αποθήκευση και όσο παλαιότερα είναι τόσο περισσότερο χρόνο θα χρειαστούν στο μαγείρεμα.

Για το μαγείρεμα υπολογίστε 55 γρ ξηρό βάρος οσπρίων ανά άτομο, μόλις μουλιάσουν και μαγειρευτούν θα διπλασιαστούν τουλάχιστον σε βάρος.

Τα περισσότερα αποξηραμένα όσπρια χρειάζονται αρκετές ώρες μούλιασμα προτού να μπορέσουν να μαγειρευτούν, οι εξαιρέσεις είναι οι φακές και τα πράσινα και κίτρινα διασπασμένα μπιζέλια.

Ο χρόνος μουλιάσματος ποικίλλει από 4-12 ώρες, είναι συνήθως καταλληλότερο να μουλιάσετε τα όσπρια ολονυκτίς.

Πάντα πετάξτε το νερό του μουλιάσματος, ξεπλύντε και μαγειρέψτε σε γλυκό νερό χωρίς προσθήκη αλατιού, το οποίο σκληραίνει τα περιβλήματα του όσπριου και μεγαλώνει τον χρόνο μαγειρέματος.

Η αλλαγή του νερού θα βοηθήσει στην μείωση του «φουσκώματος» που αισθανόμαστε μετά την κατανάλωση των οσπρίων, επίσης φημολογείται ότι βοηθάει σε αυτό η προσθήκη ελάχιστης δόσης σπόρων γλυκάνισου, άνηθου ή μαράθου.

Οι τοξίνες στα όσπρια

Οι καταναλωτές οσπρίων πρέπει να γνωρίσουν ότι δεν είναι ασφαλές να φαγωθούν τα ακατέργαστα ή μισομαγειρεμένα κόκκινα φασόλια (Red kidney beans) και τα φασόλια σόγιας.

Δεν υπάρχει λόγος να τα αποφεύγουμε εφ’ όσον είναι καλά μαγειρευμένα.

© Photographer: Raver32
Agency: Dreamstime.com

Κόκκινα φασόλια (Red kidney beans): γεγονότα τροφικής δηλητηρίασης έχουν αναφερθεί συνδεμένα με την κατανάλωση ακατέργαστων ή μισομαγειρεμένων κόκκινων φασολιών. Τα συμπτώματα μπορούν να αναπτυχθούν και μόνο με το φάγωμα τεσσάρων φασολιών και περιλλαμβάνουν τη ναυτία, εμετό και κοιλιακό πόνο που ακολουθούνται από διάρροια.

Η παρουσία της ουσίας haemaglutin είναι η αιτία της ασθένειας, αλλά αυτή μπορεί να καταστραφεί με το μαγείρεμα σε υψηλή θερμοκρασία, καθιστώντας τα φασόλια απολύτως ασφαλή για να τα φάμε. Για αυτόν τον λόγο, τα κόκκινα φασόλια δεν πρέπει να βλαστηθούν. Τα φασόλια νεφρών πρέπει να μουλιάσουν για τουλάχιστον 8 ώρες μέσα σε αρκετό κρύο νερό που να τα κρατάει καλυμμένα. Μετά το μούλιασμα, στραγγίξτε και ξεπλύντε τα φασόλια, πετώντας το νερό του μουλιάσματος. Βάλτε τα φασόλια σε κατσαρόλα με κρύο νερό που να τα καλύπτει και βράστε τα για 10 λεπτά τουλάχιστον για να καταστραφεί η τοξίνη. Μετά από αυτό σιγοβράστε τα φασόλια μέχρι να μαγειρευτούν (περίπου 45-60 λεπτά) μέχρι να αποκτήσουν εσωτερικά μια ομαλή κρεμώδη σύσταση. Εάν το κέντρο τους είναι ακόμα σκληρό και λευκό, απαιτούν περισσότερο μαγείρεμα.

© Photographer: Igordutina
Agency: Dreamstime.com

Φασόλια σόγιας: Περιέχουν έναν παράγοντα anti-trypsin (ή trypsin inhibitor) που αποτρέπει την αφομοίωση από τον οργανισμό κάποιων αμινοξέων. Τα φασόλια σόγιας απαιτούν επίσης προσεκτικό μαγείρεμα για να εξασφαλίσουν την καταστροφή αυτού του παράγοντα.

Πρέπει να μουλιάσουν για τουλάχιστον 12 ώρες, κατόπιν στραγγίξτε τα, ξεπλύντε τα και βράστε τα σκεπασμένα με κρύο νερό.

Τα φασόλια σόγιας πρέπει να βράσουν για την πρώτη ώρα του μαγειρέματος. Μπορούν έπειτα να σιγοβράζουν για τις υπόλοιπες 2-3 ώρες που διαρκεί το μαγείρεμά τους.

Το αλεύρι σόγιας πρέπει να δηλώνει ότι είναι θερμικά επεξεργασμένο στη συσκευασία του. Αλλα προϊόντα σόγιας (π.χ. tofu, tempeh, γάλα σόγιας, σάλτσες σόγιας και miso) είναι αρκετά ασφαλή να χρησιμοποιηθούν.

Μαγείρεμα σε Χύτρα Ταχύτητας

Οι θερμοκρασίες που επιτυγχάνονται στο μαγείρεμα υπό πίεση είναι επαρκείς να καταστρέψουν και τα haemaglutins και τον anti-trypsin παράγοντα.

Το μαγείρεμα υπό πίεση μειώνει επίσης αρκετά τους χρόνους μαγειρέματος – κόκκινα φασόλια: 10-20 λεπτά, φασόλια σόγιας: 1 ώρα.

Κονσερβοποίηση

Η θερμοκρασία που επιτυγχάνεται στη διαδικασία κονσερβοποίησης καθιστά επίσης τα όσπρια αρκετά ασφαλή.

Πηγή: Vegeterian Society

Στην εποχή μας γίνεται ολοένα και πιο επιτακτική η ανάγκη για επιστροφή στην παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή. Μια διατροφή που περιλαμβάνει πολλών ειδών αγριόχορτων, που μπορούν κατάλληλα μαγειρεμένα ή σαν φρέσκα ως χορταστική σαλάτα να γίνουν μέρος μιας καθημερινής διατροφικής συνήθειας, η οποία θα αποτελέσει σύμμαχο μας για μια καλύτερη υγεία.

Πριν δεκάδες χιλιάδες χρόνια, ένα μεγάλο μέρος της ενεργειακής πρόσληψης των προγόνων μας βασιζόταν σε αγριόχορτα, τα οποία είναι ιδιαίτερα πλούσια σε φυτοχημικά συστατικά. Έτσι πολλές μεταβολικές διαδικασίες του οργανισμού έχουν συνδυαστεί με τα συστατικά αυτά. Σε αντίθεση με τις τότε εποχές, σήμερα και ειδικότερα στον δυτικό κόσμο η διατροφή στηρίζεται πάνω σε τρόφιμα από ζωικές πηγές. Αυτή η ανισορροπία, πιστεύει το σύνολο των ερευνητών πως είναι το κλειδί για την εύρεση της αιτίας ασθενειών από περιβαλλοντικούς παράγοντες όπως καρδιοπαθειών και καρκίνου.

Στην Ελλάδα, τα παλαιότερα χρόνια, τα χόρτα θεωρούνταν υποδεέστερη τροφή, πιθανότητα λόγω του ότι καταναλώνονταν σε αφθονία από τους φτωχούς ανθρώπους. Όμως έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση ζωτικών προβλημάτων της διατροφής που πολλές φορές απείλησαν τον Ελληνικό πληθυσμό. Ύστερα από μια περίοδο υποτίμησης της διατροφικής αξίας τους από τους Νεοέλληνες, έρχονται ξανά στο προσκήνιο μετά από έρευνες της προηγούμενης δεκαετίας που έδειξαν ότι η καλή υγεία των μεσογειακών λαών και ιδιαίτερα των Κρητών οφείλονταν και στην κατανάλωση άγριων χόρτων.

Μια τέτοια έρευνα, αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύτηκαν το 2005 από το επιστημονικό περιοδικό Journal of Physiology and Pharmacology, σύγκρινε δείκτες υγείας δυο περιοχών της Κρήτης, όπου στην μια περιοχή ήταν πλούσια η κατανάλωση σε χόρτα ενώ στην άλλη όχι. Τα αποτελέσματα έδειξαν πως ο κίνδυνος αθηρωματικής βλάβης, ήταν πολύ μικρότερος στον πληθυσμό που κατανάλωνε συστηματικά χόρτα.

Τα χόρτα και ειδικότερα τα άγρια που φυτρώνουν στους αγρούς είναι ιδιαίτερα πλούσια σε βιταμίνες C, φλαβονοειδή και πολυφαινόλες, συστατικά που συνεισφέρουν σημαντικά στην αντιοξειδωτική ικανότητα του οργανισμού. Επίσης, τα χόρτα είναι πλούσια σε ω-3 λιπαρά οξέα και ειδικότερα σε α-λινολενικό οξύ.

Ένα από τα πιο διαδεδομένα χόρτα, το οποίο βρίσκουμε στις περισσότερες περιοχές της χώρας μας, είναι τα ραδίκια. Τα ραδίκια ανήκουν στην κατηγορία cichorium και διακρίνονται στα άγρια και τα ήμερα ραδίκια ή αλλιώς αντίδια. Τα άγρια ραδίκια έχουν πικρή γεύση και έχουν στενά φύλλα. Από την άλλη, τα ήμερα ραδίκια (αντίδια) καλλιεργούνται κατά την διάρκεια όλου του χρόνου και είναι πλατύφυλλα, με γλυκύτερη γεύση από τα άγρια ραδίκια.

Τα ραδίκια είναι πλούσια σε βιταμίνες Β₁, Β₂ και καροτενοειδή καθώς και σε ανόργανα στοιχεία όπως Κ, Νa, P και Μg. Η πικρή τους γεύση οφείλεται στις ουσίες λακτουκίνη, λακτουκοπικρίνη και παράγωγα τους. Τα χόρτα αυτά είναι γνωστά από τους αρχαίους χρόνους. Αναφέρεται ήδη σε ένα πάπυρο του 4000 π.Χ. ενώ ο Γαληνός το ονόμαζε «φίλο του συκωτιού». Παλιότερα, οι λαϊκοί θεραπευτές χρησιμοποιούσαν τα ραδίκια για την θεραπεία ασθενειών του ήπατος και της χολής. Πλέον έχει φανεί από κλινικές έρευνες πως ένα συστατικό που περιέχεται, το κιχώριο, έχει όντως ηπατοπροστατευτική δράση.

Ιδιαίτερα ονομαστό χόρτο είναι και ο ταραξάκος ή πικραλίδα ή αγριομάρουλο. Αφθονεί στα ελληνικά ακαλλιέργητα χωράφια, στα άκρα των δρόμων και ξεπετιέται ανάμεσα από τις σχισμές των βράχων. Ο Bock (1546) είναι ο πρώτος που αναφέρει τις διουρητικές ιδιότητες του φυτού. Ο Kortum (1800) προσπάθησε να το χρησιμοποιήσει για θεραπεία ασθενειών του ήπατος.

Ο ταραξάκος είναι πλούσιος σε καροτενοειδή (λουτείνη και βιολαξανθίνη), βιταμίνες συμπλέγματος Β, βιταμίνη C. Η περιεκτικότητα του σε βιταμίνη Α φαίνεται να είναι 4 φορές μεγαλύτερη από αυτήν του κοινού μαρουλιού ενώ από ανόργανα στοιχεία περιέχει αρκετό κάλλιο. Φαίνεται πλέον από έρευνες πως εκτός από διουρητικό, αποτελεί και διεγερτικό της όρεξης. Επίσης λειτουργεί και σαν βοηθητικό σε δυσλειτουργίες του ήπατος και της χοληδόχου κύστης, σε προβλήματα δυσπεψίας, ιδιαίτερα στην πλήρη πέψη του λίπους. Επιπλέον, είναι δυνατόν να βοηθήσει στην θεραπεία της ακμής και χρόνιων δερματίτιδων.

Ένα δημοφιλές καλοκαιρινό πράσινο σαλατικό της μεσόγειου είναι και η γλιστρίδα. Είναι αυτοφυής αλλά και καλλιεργήσιμη στην Κρήτη. Στα αρχαία χρόνια, η γλιστρίδα χρησιμοποιούνταν ως φάρμακο και ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής η δύναμη του χυμού των φύλλων της. Είναι ιδιαίτερα πλούσια σε α-λινολενικό οξύ. Το α-λινολενικό οξύ ανήκει στην ομάδα των ω-3 λιπαρών οξέων τα οποία παίζουν σημαντικό ρόλο στην δόμηση των κυτταρικών μεμβρανών. Στις λαϊκές αγορές μπορείτε να αγοράσετε ματσάκια από καλλιεργημένη πλατύφυλλη γλιστρίδα.

Τα πιο γνωστά ζιζάνια της ελληνικής κουζίνας θεωρούνται οι βρούβες. Στα αρχαία χρόνια, οι βρούβες αποτελούσαν ένα άριστο στομαχικό φάρμακο, το οποίο χρησιμοποιούνταν και ως αποτοξινωτικό ρόφημα. Το νοστιμότερο μέρος τους θεωρούνται τα τρυφερά βλαστάρια τους, τα οποία μαζεύονται την εποχή της άνοιξης.

Η ζοχιά ή ζώχος είναι ένα χόρτο πολύ κοινό στην πατρίδα μας. Το συναντάμε σχεδόν παντού, σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Συλλέγεται τους χειμερινούς μήνες και αποτελεί θαυμάσιο ορεκτικό. Είναι πλούσιο σε ασβέστιο και σίδηρο ενώ από βιταμίνες περιέχει βιταμίνη C, θειαμίνη, ριβοφλαβίνη και νιασίνη. Υπάρχουν ενδείξεις πως ο χυμός τους χρησιμοποιείται σε ασθένειες του ήπατος και του υπογαστρίου.

Ένα γνωστό αρωματικό χόρτο της παγκόσμιας γαστρονομίας είναι και το μάραθο. Τα φύλλα του συλλέγονται από τον Ιανουάριο έως τον Ιούνιο, εποχή που ανθίζει το φυτό. Πολλαπλασιάζεται πολύ εύκολα και για αυτό το βρίσκουμε και ως καλλιεργήσιμο είδος στους λαχανόκηπους. Ο μάραθος έχει δροσιστική δράση. Μπορεί και ενισχύει την πεπτική λειτουργία ενώ μειώνει αποτελεσματικά τα αέρια του πεπτικού συστήματος. Χρησιμοποιείται και η σκόνη αλλά και τα σποράκια του στη μαγειρική. Άτομα που υποφέρουν από αέρια στην κοιλιά μπορούν να προσθέτουν μάραθο στο γεύμα τους (συνήθως λαχανικά ή όσπρια) που τους προκαλεί φούσκωμα, αλλά επίσης μετά το γεύμα μπορούν να μασούν καλά λίγους σπόρους μάραθο.

Ένα ιδιαίτερο παρεξηγημένο χόρτο είναι και η τσουκνίδα. Όλοι μας έχουμε συνδέσει την τσουκνίδα με ένα έντονο κνησμό όταν ερχόμαστε σε επαφή μαζί της. Συλλέγονται κυρίως οι τρυφερές κορυφές του φυτού κατά την διάρκεια των χειμερινών μηνών αλλά και των πρώτων μηνών της άνοιξης. Φυτρώνει με τα πρωτοβρόχια του Οκτωβρίου και διατηρείται τρυφερό ως τον Απρίλιο.

Οι τσουκνίδες είναι ιδιαίτερα πλούσιες σε σίδηρο και μπορεί να βοηθήσει αρκετά άτομα ενάντια στην αναιμία. Ακόμη, είναι πλούσιες σε β-καροτένιο. Αρκετές επιδημιολογικές έρευνες σε όλο τον κόσμο συσχέτισαν την υψηλή διαιτητική πρόσληψη β-καροτένιου με πρόληψη από καρκίνους του πνεύμονα, μαστού, τραχήλου , δέρματος και στομάχου. Η δράση του β-καροτένιου κατά του καρκίνου βασίζεται στην αντιοξειδωτική δράση του με το να μειώνει την λιπιδική υπεροξείδωση. Δέκα λεπτά βράσιμο είναι δυνατόν να εξουδετερώσει την δράση των ουσιών που προκαλούν ερεθισμό. Αν όμως κάποια στιγμή αγγίξετε τσουκνίδες με γυμνά χέρια, ένα άλλο χόρτο της ελληνικής φύσης μπορεί να σας βοηθήσει για την αντιμετώπιση του κνησμού και είναι τα φύλλα της μολόχας.

Ανακεφαλαιώνοντας, φαίνεται καθαρά πόσο μεγάλη είναι η διατροφική αξία των χόρτων, τα οποία ευδοκιμούν σε κάθε γωνιά της πατρίδας μας και μπορεί ο καθένας να τα προμηθευτεί χωρίς ιδιαίτερο οικονομικό κόστος. Το κέρδος είναι διπλό αν αναλογιστούμε τα οφέλη που προσφέρουν στην υγεία μας, προφυλάσσοντας μας από σοβαρές παθολογικές καταστάσεις.

Μια εντυπωσιακή μελέτη που ολοκληρώθηκε τον Μάιο ερευνά τον αριθμό των προσθετικών της κατηγορίας Ε τα οποία περιέχονται σε τρόφιμα

Τι κρύβεται σε μπισκότα, κέικ, σοκολάτες, παγωτά, γαριδάκια και αναψυκτικά

Εκαστος εξ ημών καταναλώνει εν αγνοία του πέντε κιλά συντηρητικές ουσίες ετησίως μέσω των βιομηχανοποιημένων τροφίμων. Την ίδια στιγμή χημικές ουσίες που προστίθενται για να βελτιώσουν τη γεύση, την όψη, την υφή, την οσμή ή για να βοηθήσουν στην επί μακρότερο χρόνο συντήρηση των τροφίμων αποτελούν τα πιο αμφιλεγόμενα συστατικά τους ως προς τις επιπτώσεις στην υγεία.

Σήμερα «Το Βήμα» παρουσιάζει μια εντυπωσιακή μελέτη που ολοκληρώθηκε μόλις τον Μάιο του 2002 με τίτλο «Ερευνα του αριθμού των προσθετικών/συντηρητικών της κατηγορίας Ε που περιέχονται σε τρόφιμα των σουπερμάρκετ: μπισκότα-κέικ, σοκολάτες, παγωτά, γαριδάκια (και άλλα σνακς), αναψυκτικά. Αξιολόγηση των επιπτώσεων στην υγεία». Πραγματοποιήθηκε υπό την επίβλεψη της επίκουρης καθηγήτριας Μικροβιολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων κυρίας Χρυσάνθης Παπαδοπούλου από τριτοετείς φοιτητές της Ιατρικής Σχολής (κ. Δ. Γιώτης και κυρίες Κατερίνα Κοφινά, Ζωή Λιάμπα, Βασιλική Μούκα, Ελένη Μπόμπορη) στο πλαίσιο του μαθήματος Μικροβιολογίας και Υγιεινής των Τροφίμων. Πρόκειται να δημοσιευθεί σε ιατρικό περιοδικό και να ανακοινωθεί σε επιστημονικό συνέδριο.

Τα προϊόντα που εξετάστηκαν είναι ήδη πολύ δημοφιλή και μέσω διαφημιστικής εκστρατείας και εξαιτίας του σημερινού τρόπου ζωής κερδίζουν ολοένα και περισσότερο έδαφος στην καθημερινή διατροφή, κυρίως των νέων και των παιδιών. Κυκλοφορούν ευρέως στην ελληνική αγορά και είναι από γνωστές ελληνικές και ξένες εταιρείες. Η έρευνα έδειξε ότι κρύβουν ενδεχόμενους κινδύνους από τον μεγάλο αριθμό προσθετικών ουσιών Ε που περιέχουν, ορισμένες εκ των οποίων ενοχοποιούνται για βλάβες κυρίως σε παιδιά (υπερκινητικότητα, αλλεργίες, κεφαλαλγίες, ταχυσφυγμία, ναυτία, έλκη εντέρου) ή συνδέονται ακόμη και με καρκινογένεση. Για την αξιολόγηση των επιπτώσεων στην υγεία από τα συστατικά που περιέχουν αυτά τα τρόφιμα ελήφθησαν υπόψη πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα και εξελίξεις στον χώρο των τροφίμων.

Η έρευνα έγινε σε προϊόντα τα οποία ο καταναλωτής προμηθεύεται από τα σουπερμάρκετ. Τα στοιχεία της έρευνας δεν είναι καθόλου αισιόδοξα για το τι τελικά τρώμε καθώς οι επιπτώσεις στην υγεία εξαιτίας ουσιών που περιέχονται σε ορισμένα βιομηχανοποιημένα τρόφιμα είναι αρκετές

Στο ρεπορτάζ που ακολουθεί θεωρήσαμε σκόπιμο να μην αναφερθούν τα ονόματα των εταιρειών αφού αυτές χρησιμοποιούν νόμιμα συστατικά της ελληνικής και της διεθνούς νομοθεσίας που αναφέρονται στον Κώδικα Τροφίμων και Ποτών. Αλλωστε στόχος της έρευνας, όπως τονίζει στο «Βήμα» η κυρία Παπαδοπούλου, είναι «να ευαισθητοποιηθεί το κοινό ώστε να μη γίνεται ασυλλόγιστα η κατανάλωση βιομηχανοποιημένων τροφίμων με Ε, ιδιαιτέρως από παιδιά, αφού οι επιπτώσεις στην υγεία μπορεί να είναι μακροπρόθεσμες, πόσο μάλλον όταν τα προϊόντα αυτά καταναλώνονται παιδιόθεν και μακροχρονίως». Επίσης είναι μια πρόκληση για τις βιομηχανίες τροφίμων να λαμβάνουν υπόψη τους τις μελέτες για τους κινδύνους των διαφόρων Ε αφού συνεχώς νέα επιστημονικά δεδομένα έρχονται στο φως. «Οταν κάποιες ουσίες ενοχοποιούνται, μια ευαισθητοποιημένη βιομηχανία θα πρέπει να μην περιμένει να αλλάξει η νομοθεσία αλλά να σταματά να τις χρησιμοποιεί» επισημαίνει η κυρία Παπαδοπούλου.

Οσον αφορά τα μπισκότα και τα κέικ, στην ελληνική αγορά μεγάλη ποικιλία προϊόντων καλύπτεται από εγχώριες εταιρείες οι οποίες δεν χρησιμοποιούν σε μεγάλο βαθμό τα θεωρούμενα ως επικίνδυνα Ε – όπως Ε430 στεατικό πολυοξυαιθυλένιο, Ε 440Α πηκτίνη, Ε 503 (όξινο) ανθρακικό νάτριο – που πρέπει να αποφεύγονται, σύμφωνα με τους συντάκτες της μελέτης. Αντιθέτως, οι ξένες εταιρείες χρησιμοποιούν κατά κόρον τα πιο επικίνδυνα Ε, όπως Ε270 γαλακτικό οξύ, Ε440 πηκτίνη, Ε211 βενζοϊκό νάτριο και Ε320 βουτυροϋδροξυανισόλη.

Το κιτρικό οξύ Ε330 περιέχεται σε ορισμένα ξένα και ελληνικά προϊόντα μπισκότων και σε καραμέλες. Ως τώρα εθεωρείτο μια ουσία τελείως ακίνδυνη για τη δημόσια υγεία, η οποία χρησιμοποιείτο αφειδώς από τις εταιρείες-παραγωγούς με την έγκριση του Παγκοσμίου Οργανισμού Υγείας. «Σε πρόσφατες επιστημονικές έρευνες όμως βρέθηκε ότι σχετίζεται με καρκινογένεση και γι’ αυτό έχει απαγορευθεί η κατανάλωσή του από τα υπουργεία Υγείας ορισμένων χωρών (ΗΠΑ, Γαλλία, Ρωσία και Αγγλία)» επισημαίνεται στη μελέτη.

Επιπλέον τα κρουασάν, τα οποία είναι πολύ αγαπητά στα παιδιά, είναι ιδιαίτερα επιβαρημένα. Σε κρουασάν κατεγράφησαν τα θεωρούμενα ως επικίνδυνα προσθετικά Ε202 σορβικό κάλιο, Ε282 προπιονικό ασβέστιο, Ε471 μονο- και διγλυκερίδια λιπαρών οξέων και Ε472Β γαλακτικοί εστέρες. Ετοιμα κέικ, που είναι κυρίως εισαγόμενα, περιέχουν Ε που συνδέονται με καρκινογένεση – π.χ., περιέχουν Ε262 οξικό νάτριο και Ε503 (όξινο) ανθρακικό νάτριο. Ακόμη οι έτοιμες τούρτες και τα κέικ περιέχουν σημαντικό αριθμό Ε ουσιών, εκ των οποίων τέσσερις συνδέονται με καρκινογένεση: Ε150, Ε407, Ε420 και Ε132. Σύμφωνα με την έρευνα, προτείνεται ο περιορισμός της κατανάλωσης τέτοιων βιομηχανοποιημένων τροφίμων αφού η χρήση ορισμένων Ε σε αυτά μπορεί να προκαλέσει πληθώρα παρενεργειών, που κυμαίνονται από ναυτία ως οξεία κρίση άσθματος, αναφυλακτικές αντιδράσεις, αιματολογικές διαταραχές και ενδομήτριο θάνατο, με την έντασή τους να μεγιστοποιείται στα παιδιά, στις εγκύους και στα ευαίσθητα άτομα.

Από τη διερεύνηση σχετικά με τα προσθετικά τροφίμων Ε τα οποία περιέχονται στις σοκολάτες διαπιστώθηκε ότι όλες οι εταιρείες αποφεύγουν συστηματικά να αναφέρουν τα Ε που περιέχονται σε αυτές χρησιμοποιώντας τους γενικούς και αόριστους όρους «χρώματα» και «αρώματα». Πάντως η έρευνα κατέληξε στα εξής συμπεράσματα:

* Οι περισσότερες σοκολάτες που περιέχουν κάποιο σιρόπι ή καραμέλα είναι περισσότερο επιβαρημένες από τις αντίστοιχες απλές σοκολάτες. Π.χ., σοκολάτες με πορτοκάλι ή κεράσι ή καραμέλα, γκοφρέτες με καραμελόχρωμα κτλ. βρέθηκε ότι περιέχουν ουσίες που ενοχοποιούνται για βλαπτικές δράσεις στον ανθρώπινο οργανισμό. Οπως η κοχενίλη Ε120 που έχει απαγορευθεί στις ΗΠΑ, το Ε503 που θεωρείται ερεθιστική ουσία για τους βλεννογόνους και μπορεί να προκαλέσει απώλεια ασβεστίου και μαγνησίου, η σορβιτόλη Ε420, η καραγένη Ε407 που πρόσφατα έχει συσχετισθεί με καρκινογένεση, το καραμελόχρωμα Ε150 (μείωση των λευκών αιμοσφαιρίων, καταστροφή της βιταμίνης Β6, πιθανές βλάβες στα γονίδια, επιβράδυνση της ανάπτυξης, υπερπλασία εντέρου και νεφρών) κ.ά.

* Στην πλειονότητά τους οι σοκολάτες-γκοφρέτες που ερευνήθηκαν είναι αρκετά ασφαλείς για κατανάλωση, τουλάχιστον όσον αφορά την πιθανότητα καρκινογένεσης ή την εμφάνιση άλλων σημαντικών βραχυπρόθεσμων ή μακροπρόθεσμων οργανικών βλαβών, στις οποίες όμως δεν συμπεριλαμβάνονται η υπερχοληστεριναιμία, ο διαβήτης, η υπέρταση και άλλες διαταραχές που σχετίζονται με τα λιπαρά και τη ζάχαρη που περιέχονται σε αυτές.

Τα παγωτά σε γενικές γραμμές είναι προϊόντα στα οποία χρησιμοποιούνται προσθετικά δύο κυρίως ομάδων: γαλακτωματοποιητές – σταθεροποιητές και χρωστικές ουσίες. Μόνο σε πιο μεμονωμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται διογκωτικές ύλες (όπου υπάρχει μπισκότο) και γλυκαντικές ύλες (κυρίως στα προϊόντα διαίτης). Οι περισσότεροι γαλακτωματοποιητές – σταθεροποιητές είναι σχετικά αβλαβείς ουσίες. Εξαίρεση αποτελεί η Ε466, η οποία σχετίζεται με καρκινογενέσεις. Οσον αφορά τις χρωστικές, τις διογκωτικές και τις γλυκαντικές ύλες, εκφράζονται περισσότερες ανησυχίες και περιορισμοί για τη χρήση τους. Ολες οι προσθετικές ουσίες χρησιμοποιούνται νομίμως. Επιφυλάξεις εκφράζονται για τις καραγενάνες και διερευνάται το κατά πόσο δεν μεταπίπτουν σε υποβαθμισμένα καρκινογόνα παράγωγα στο σώμα (η σύνθεσή τους στο εργαστήριο έχει απαγορευθεί).

Τα περισσότερα παγωτά χαρακτηρίζονται από τις εταιρείες τους «παγωτά ειδικού τύπου». Στα χαρακτηριζόμενα «παγωτά γλυκίσματα», στα προϊόντα που δεν έχουν τη χαρακτηριστική μορφή και υφή παγωτού, όπως και στα παγωτά διαίτης, έχουν βρεθεί τα πιο ύποπτα προσθετικά.

Τα γαριδάκια και τα συναφή σνακς, τα οποία είναι ιδιαίτερα δημοφιλή στα μικρά παιδιά, «κάθε άλλο παρά αθώα και ακίνδυνα θα μπορούσαν να χαρακτηρισθούν», όπως σημειώνεται στην έρευνα. Και αυτό γιατί περιέχουν έναν μεγάλο αριθμό προσθετικών ουσιών Ε, «ορισμένες εκ των οποίων θεωρούνται άκρως επικίνδυνες για την υγεία». Μάλιστα τα γαριδάκια-πατατάκια (chips) με διάφορες γεύσεις περιέχουν κάποιες Ε των οποίων η χρήση έχει απαγορευθεί σε ορισμένες χώρες, όπως Ε612, Ε627, Ε631 και Ε635. Οι ουσίες αυτές και ειδικότερα η Ε612 (MSG), που χρησιμοποιούνται ως ενισχυτικές της γεύσης, μπορεί να προκαλέσουν από εξανθήματα ως και σοβαρές βλάβες του νευρικού συστήματος. Επίσης οι χρωστικές Ε150Α, E150C, Ε160Β και E160C που περιέχονται κυρίως σε δύο συσκευασίες τσιπς και σνακς από όσες ελέγχθησαν είναι υπεύθυνες για βλάβες που αφορούν ακόμη και το ανθρώπινο γονιδίωμα.

Ετσι στη μελέτη σημειώνεται ότι «περισσότερο επικίνδυνες είναι οι σύνθετες και όχι οι «φυσικές» γεύσεις αφού οι προσθετικές ουσίες που χρησιμοποιούνται για την προσθήκη γεύσης είναι επικίνδυνες για την υγεία των καταναλωτών».

Στα αναψυκτικά χρησιμοποιούνται κυρίως δύο συντηρητικά: το σορβικό κάλιο και το βενζοϊκό νάτριο. «Το πρώτο είναι σχετικά ακίνδυνο ενώ το δεύτερο ευθύνεται για νευροτοξικές βλάβες και επομένως θα πρέπει να αποφεύγεται η χρήση των αναψυκτικών στα οποία περιέχεται» επισημαίνεται στην έρευνα. Επίσης τα αναψυκτικά με διάφορες γεύσεις, π.χ. μανταρίνι, καθώς και τα ισοτονικά ποτά περιέχουν διάφορες ουσίες Ε, όπως Ε412 και Ε544, που χρησιμοποιούνται ως σταθεροποιητές, και Ε150Α και Ε160Α, που χρησιμοποιούνται ως χρωστικές, που έχουν χαρακτηρισθεί επιβλαβείς για την υγεία. Ετσι τα ισοτονικά ποτά που υπόσχονται ότι δίνουν ευεξία στον οργανισμό είναι πολύ ύποπτα αφού περιέχουν διεγερτικές ουσίες όπως η ταυρίνη και η καφεΐνη οι οποίες σχετίζονται με διαταραχές της ομαλής λειτουργίας του οργανισμού. Παράλληλα ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι τα αναψυκτικά τύπου Light περιέχουν γλυκαντικές ουσίες, όπως Ε950, Ε951 και Ε952, που έχουν συσχετισθεί με καρκινογενέσεις και γι’ αυτόν τον λόγο έχει απαγορευθεί η χρήση τους στις ΗΠΑ και στην Αγγλία.

Επίσης στα αναψυκτικά εταιρειών που κυριαρχούν στην ελληνική αγορά περιέχονται προσθετικές ουσίες Ε (με διαφοροποιήσεις ακόμη και στα προϊόντα της ίδιας εταιρείας) που περιέχουν ως μέσο οξίνισης το φωσφορικό οξύ, που είναι σχετικά ακίνδυνο, το κιτρικό οξύ (Ε330) και το μηλικό οξύ (Ε296), το οποίο έχει βρεθεί ότι προκαλεί βλάβες στην υγεία των μικρών παιδιών.

Πάντως οι χυμοί είναι καλά «προστατευμένοι» από τις ίδιες τις εταιρείες-παραγωγούς, μια και η χρήση συντηρητικών έχει περιοριστεί στο ελάχιστο – σε έναν πολύ μικρό αριθμό χυμών -, ενώ η νέα γενιά χυμών είναι απαλλαγμένη από συντηρητικά, όπως διακηρύσσουν οι ίδιες οι εταιρείες.

Πάντως κάτι που προβλημάτισε κατά την έρευνα είναι ότι τόσο στα αναψυκτικά όσο και στους χυμούς οι αρωματικές ουσίες δεν αναγράφονταν ονομαστικά στις συσκευασίες ενώ οι γλυκαντικές ουσίες αναγράφονταν σε ορισμένα μόνο προϊόντα.

Οι επιπτώσεις των ουσιών στην υγεία

Παρουσιάζονται ορισμένες ουσίες οι οποίες περιέχονται σε τρόφιμα (μπισκότα, καραμέλες, κέικ, σοκολάτες, κρουασάν, γαριδάκια, τσιπς και άλλα σνακς, παγωτά, αναψυκτικά) της ελληνικής αγοράς και κατεγράφησαν από την ομάδα των μελετητών σε συσχέτιση με τις επιπτώσεις τους στην υγεία.

Ε102 (ταρτραζίνη) Ασθμα, ερύθημα, υπερκινητικότητα. Πιθανή σύνδεση με καρκινογένεση στα πειραματόζωα. Η HACSG (Hyperactive Children’s Support Group) συνιστά να αποφεύγεται. Συγχυτικές καταστάσεις, αϋπνίες σε παιδιά, επέμβαση στα πεπτικά ένζυμα. Απαγορεύεται σε Νορβηγία και Φινλανδία. Περιορισμένη χρήση σε Σουηδία και Γερμανία.

Ε120 (κοχενίλη) Δυσανεξία στα τρόφιμα. Η HACSG συνιστά να αποφεύγεται ιδιαίτερα από άτομα υπερκινητικά, ασθματικά και από όσους πάσχουν από ρινίτιδα, κνίδωση ή έχουν ευαισθησία στην ασπιρίνη. Εχει απαγορευθεί στις ΗΠΑ.

Ε124 (ερυθρό κοχενίλης Α) Καρκινογένεση σε ζώα, άσχημες αντιδράσεις από ασθματικούς και αλλεργικούς στην ασπιρίνη. Ερύθημα, υπερκινητικότητα. Απαγορεύεται σε Καναδά, ΗΠΑ και Νορβηγία. Περιορισμένη χρήση στη Σουηδία.

Ε122 (αζορουμπίνη), Ε132 (καρμίνη), Ε133 (λαμπρό κυανούν – FCF) Ασθμα, ερύθημα, υπερκινητικότητα. Πιθανή σύνδεση με καρκινογένεση στα πειραματόζωα.

Ε150 (καραμελόχρωμα) Μείωση των λευκών αιμοσφαιρίων. Καταστροφή της VitB6. Πιθανές βλάβες στα γονίδια. Υπερπλασία εντέρου και νεφρών. Η HACSG συνιστά να αποφεύγεται.

Ε160 (ανάτο ή μπιξίνη/νορμπιξίνη) Στον οργανισμό μετατρέπεται σε βιταμίνη Α. Να αποφεύγεται γιατί προκαλεί υπερκινητικότητα, ερύθημα, κνίδωση, διάχυτο αγγειονευρωτικό οίδημα και σχετίζεται με την πρόκληση άσθματος.

Ε211 (βενζοϊκό νάτριο) Ασθμα, ερύθημα, υπερκινητικότητα. Υποπτο για νευροτοξικότητα.

Ε212 (βενζοϊκό κάλιο) Ασθμα, ερύθημα, υπερκινητικότητα, νευρολογικές διαταραχές.

Ε262 (οξικό νάτριο) Συσχέτιση με καρκινογένεση.

Ε296 (μηλικό οξύ) Πρέπει να αποφεύγεται η κατανάλωσή του από βρέφη και μικρά παιδιά.

Ε320 (βουτυροϋδροξυανισόλη) Υπερκινητικότητα, ερύθημα, δυσανεξία, όγκοι στα πειραματόζωα, επίδραση στα οιστρογόνα. Απαγορεύεται στη διατροφή των νηπίων. Απαγορευμένο στην Ιαπωνία.

Ε407 (καραγενάνη) Ελκη εντερικού σωλήνα. Βλάβες εμβρύου στα πειραματόζωα. Σχετικά ασφαλής σε μικρές ποσότητες. Πρόσφατα συσχετίστηκε με καρκινογένεση.

Ε430 (στεατικό πολυοξυαιθυλένιο) Πιθανή επαγωγή καρκίνου. Πρέπει να αποφεύγεται.

Ε503 (όξινο ανθρακικό αμμώνιο) Ερεθιστικό για τους βλεννογόνους, πιθανή απώλεια ασβεστίου και μαγνησίου.

Ε541 (όξινο φωσφορικό νάτριο) Πρέπει να αποφεύγεται. Απαγορεύεται στην Αυστραλία. Κίνδυνος για βρέφη, ηλικιωμένους και ανθρώπους με προβλήματα στους νεφρούς ή στην καρδιά. Πιθανή σύνδεση με οστεοπόρωση και με νόσο Αλτσχάιμερ.

Ε414 (αραβικό κόμμι) Πιθανό αλλεργιογόνο – μπορεί να προκαλέσει άσθμα και ερεθισμό του δέρματος. Καταπραΰνει ερεθισμούς των βλεννογόνων.

Ε420 (σορβιτόλη και σιρόπι σορβιτόλης) Καθαρτικές δράσεις, πιθανές γαστρικές διαταραχές. Οχι σε τροφές νηπίων και παιδιών. Δεν συνιστάται σε διαβητικούς.

Ε422 (γλυκερόλη) Σε μεγάλες ποσότητες προκαλεί κεφαλαλγία, δίψα, ναυτία και υψηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Προστατεύει από βλάβες στο DNA που επάγονται από ραδιενέργεια και UV.

Ε440 (πηκτίνη) Μεγάλες ποσότητες μπορούν να προκαλέσουν προσωρινό μετεωρισμό ή δυσπεψία.

Ε466 (καρβοξυμεθυλικό κυτταρινικό νάτριο) Το Εθνικό Ινστιτούτο της Αμερικής για τον καρκίνο δηλώνει ότι πρέπει να απαγορευθεί ως προσθετικό τροφίμων.

Ε950 (ακετοσουλφαμικό κάλιο) Εχει συσχετισθεί με καρκινογένεση σε ανθρώπους και πειραματόζωα και με βλάβες του νευρικού συστήματος. Απαγορεύεται η χρήση του στις ΗΠΑ και στη Βρετανία.

Ε951 (ασπαρτάμη) Εχει συσχετισθεί με καρκινογένεση σε ανθρώπους και πειραματόζωα και με βλάβες του νευρικού συστήματος. Επίσης άτομα αλλεργικά σε αυτήν εμφανίζουν πονοκέφαλο και βλάβες στον εγκέφαλο. Απαγορεύεται η χρήση του στις ΗΠΑ και στη Βρετανία.

Ε110 (κιτρινοπορτοκαλί S) Ασθμα, ερύθημα, υπερκινητικότητα, κνίδωση, ρινίτιδα, ρινική συμφόρηση, αλλεργίες, υπερευαισθησία, όγκοι νεφρού, χρωμοσωμικές ανωμαλίες, υπογάστριος πόνος, ναυτία και εμετός, δυσπεψία, αυξημένες περιπτώσεις όγκων σε ζώα. Απαγορευμένο στη Νορβηγία.

E150C (εναμμώνιο καραμελόχρωμα) Μείωση των λευκών αιμοσφαιρίων, καταστροφή της Vit Β6, πιθανές βλάβες στα γονίδια, επιβράδυνση της ανάπτυξης, υπερπλασία του εντέρου και των νεφρών. Η HACSG (Hyperactive Children’s Support Group) συνιστά να αποφεύγεται καθώς μπορεί να προκαλέσει υπερκινητικότητα.

E160C (εκχύλισμα πάπρικας) Να αποφεύγεται. Εχει απαγορευθεί σε ορισμένες χώρες.

Ε300 (ασκορβικό οξύ) Σε μεγάλες δόσεις προκαλεί διάβρωση των δοντιών, εμετούς, διάρροιες, ναυτία, πέτρες στα νεφρά (αν η ημερήσια δόση ξεπερνά τα 10 gr).

Ε612 (γλουταμινικό μονονάτριο – MSG) Πάρα πολύ τοξικό. Μπορεί να καταστρέψει το νευρικό σύστημα με αποτέλεσμα ασθένειες όπως Χάντινγκτον, Αλτσχάιμερ και Πάρκινσον. Υψηλός κίνδυνος για εγκύους, παιδιά, ηλικιωμένους, ασθματικούς, υπογλυκαιμικούς και καρδιοπαθείς.

Ε627 (γουανυλικό δινάτριο) και Ε631 (ινοσινικό δινάτριο) Ποδάγρα. Δεν επιτρέπεται σε φαγητά για νεογνά και μικρά παιδιά.

Ε211 (βενζοϊκό νάτριο) Ασθμα, ερύθημα, υπερκινητικότητα. Υποπτο για νευροτοξικές βλάβες.

Ε375 (νιασίνη VitB3) Ημερήσια δόση μεγαλύτερη του 1 mg προκαλεί ηπατική βλάβη, διαβήτη, γαστρίτιδα, βλάβη στους οφθαλμούς και αυξάνει τα επίπεδα του ουρικού οξέος στο αίμα.

Ε950 (ακετοσουλφαμικό κάλιο) Εχει συσχετισθεί με καρκινογένεση σε ανθρώπους και πειραματόζωα και με βλάβες του νευρικού συστήματος. Απαγορεύεται η χρήση του στις ΗΠΑ και στη Βρετανία.

Ε952 (κυκλαμικό οξύ) Εχει συσχετισθεί με καρκινογένεση σε ανθρώπους και πειραματόζωα και με βλάβες του νευρικού συστήματος. Συσχετίζεται επίσης με ημικρανίες και καρκινογόνες βλάβες στους όρχεις ποντικών και στα έμβρυά τους. Απαγορεύεται η χρήση του στις ΗΠΑ και στη Βρετανία.

Καφεΐνη Τοξική σε υψηλές δόσεις. Σχετίζεται με υπέρταση, εμετούς, ημικρανίες, διάρροιες, αϋπνίες, τρέμουλο χεριών, συχνοουρία, αλλά βοηθάει στην παροχή ασβεστίου στον οργανισμό.

Υδροχλωρική κινίνη Ημικρανίες, ναυτία, εμβοές των ώτων, θολωμένη όραση. Το FDA (Food and Drug Administration) συνιστά περιορισμό των δόσεων.

Ταυρίνη Διάρροιες και πεπτικά έλκη λόγω υπερβολικής κατανάλωσης. Οι διαβητικοί και οι υπογλυκαιμικοί ασθενείς θα πρέπει να τη χρησιμοποιούν κάτω από ιατρική επιτήρηση καθώς έχει βρεθεί ότι περιορίζει τη δραστικότητα της ινσουλίνης.

ΟΙ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

Παρουσιάζονται οι κωδικοί αριθμοί Ε για κάθε κατηγορία προσθετικών/συντηρητικών ουσιών

Χρωστικές ουσίες Ε100-180

Συντηρητικές ουσίες Ε200-297

Αντιοξειδωτικές ουσίες Ε300-321

Ομοιογενοποιητές, σταθεροποιητές, πηκτικές ουσίες Ε322-495

Βοηθητικές ουσίες επεξεργασίας Ε500-585

Ουσίες ενισχυτικές της γεύσης Ε620-640

Παράγοντες που βελτιώνουν την εξωτερική όψη (glazing agents) Ε900-948

Αέρια συσκευασίας Ε941-948

Γλυκαντικές ουσίες Ε 950-967

Διάφορες άλλες προσθετικές ουσίες Ε999-1518